معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت خارجه :ناكامي برخي از كشورهاي غربي در تحميل اراده خود به ساير كش
"سيد محمدعلي حسيني " معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت امور خارجه كشورمان در گفتگويي مشروح با خبرنگار سياست خارجي خبرگزاري فارس به تشريح دستاوردها و فعاليتهاي اين معاونت در طول دوران تصدياش پرداخت.
حضور پررنگ جمهوري اسلامي ايران در اجلاسهاي بينالمللي از جمله مجمع عمومي سازمان ملل متحد، ميزباني شانزدهمين اجلاس سران جنبش عدم تعهد در سال 2012، كسب كرسيهاي متعدد در سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي و ... عليرغم فشارهاي برخي كشورها براي ممانعت از اين حضور فعال و سنگ اندازي در اين مسير را ميتوان گوشههايي از موفقيت دستگاه ديپلماسي جمهوري اسلامي ايران در پيگيري سياست خارجي فعال و اثرگذار برشمرد.
حسيني در اين گفتگو كسب ميزباني شانزدهمين اجلاس سران جنبش عدم تعهد در سال 2012 توسط جمهوري اسلامي ايران، برگزاري سه دور گفتگوي دوجانبه به طور جداگانه با ژاپن، سوئيس و هلند، گفتگوهاي مرزي با همسايگان از جمله عراق و افغانستان، پيگيريها درباره دعاوي مرتبط با دولت ايران، كرسيهاي به دست آمده نزد سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي و ... را از جمله دستاوردهاي اين دوران عنوان كرد.
سيد محمدعلي حسيني از تيرماه 1387 تا آبانماه سال جاري (1388) معاون حقوقي و بينالمللي وزارت خارجه بوده است.
وي پيش از اين عهدهدار سخنگويي وزارت امور خارجه بود.
مشروح اين گفتگو را در زير ميخوانيد.
* كسب ميزباني شانزدهمين اجلاس سران جنبش عدم تعهد در سال 2012
معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت خارجه كشورمان در ابتداي اين گفتگو فعاليت در بخشهاي مختلف دستگاه سياست خارجي را همچون اغلب دستگاههاي اجرايي كشور كاري پيوسته و دستهجمعي خواند و گفت: دستاوردهايي كه شكل ميگيرد حاصل كاري است مداوم كه از گذشته آغاز شده و همان طور مسير خود را به سوي آينده طي ميكند. به علاوه اين اقدامات حاصل تلاشهاي همه دستگاههاي تصميمگير و مجري ذيربط در كشور و از جمله مديران و كارشناسان زبده ما در بخشهاي مختلف حقوقي و بينالمللي وزارت امور خارجه است.
حسيني در اين گفتگو به رئوس برخي از عمدهترين اقدامات صورت گرفته در طي دوران تصدياش پرداخت و افزود: يكي از مهمترين شاخصهاي عملكرد در بخش سياست خارجي به حجم و كيفيت ميزباني نشستها و اجلاسهاي مختلف بينالمللي مربوط ميشود.
معاون سابق وزير خارجه كشورمان با بيان اينكه با توجه به سياست همگرايي دولت جمهوري اسلامي ايران با دولتهاي همسو، توجه ويژهاي به همكاري با جنبش عدم تعهد و سازمان كنفرانس اسلامي مبذول ميشود، خاطرنشان كرد: در همين راستا، سال گذشته ايران ميزبان پانزدهمين اجلاس وزراي خارجه كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد بود كه براي اولين بار در كشورمان برگزار شد و از اجلاسهاي موفق جنبش در سالهاي اخير محسوب ميشود.
وي يادآور شد: البته در ارتباط با جنبش عدم تعهد، نشستهاي مهم ديگري هم در ايران برگزار شد كه از آن جمله ميتوان به برگزاري اجلاس وزراي جنبش عدم تعهد در زمينه حقوق بشر و تنوع فرهنگي و نشست توانمندسازي زنان از طريق علوم و فناوري در تهران ويژه كشورهاي عضو اين جنبش اشاره كرد.
حسيني خاطرنشان كرد: علاوه بر اين، جمهوري اسلامي ايران موفق شد ميزباني شانزدهمين اجلاس سران جنبش عدم تعهد در سال 2012 را به دست آورد.
* برگزاري سه دور گفتگوي دوجانبه به طور جداگانه با ژاپن، سوئيس و هلند
وي در بخش ديگري از گفتگو با خبرنگار فارس با اشاره به برگزاري دو نشست مهم سازمان كنفرانس اسلامي يعني اجلاس وزراي بهداشت و سومين اجلاس وزراي زن عضو اين سازمان در تهران، اظهار داشت: اجلاسهاي بينالمللي و منطقهاي ديگري نيز طي يك سال گذشته در ايران برگزار شد از جمله نشست پارلمانهاي آسيايي، اجلاس وزراي مسكن آسيا و اقيانوسيه، هشتمين اجلاس بينالمللي افسران رابط مواد مخدر، چهل و سومين اجلاس كميسيون فرعي مواد مخدر و سومين كنفرانس بينالمللي مديريت خطرپذيري بلايا در منطقه اكو كه همه اينها مبين نقش و جايگاه با اهميت جمهوري اسلامي ايران در نظام بينالمللي است.
معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت خارجه كشورمان همچنين گفت: علاوه بر ميزباني اجلاسهاي بينالمللي و منطقهاي، اين معاونت در زمينه هماهنگي و مديريت برخي نشستهاي مشترك به صورت دو يا چندجانبه، با ساير كشورها همكاري داشته است كه از جمله آنها ميتوان به برگزاري نشست سهجانبه ايران، افغانستان و كميسارياي عالي سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ژنو با حضور وزير امور خارجه كشورمان و برگزاري مشترك مراسم هشتصدمين سالگرد تولد مولانا توسط ايران، تركيه و افغانستان در محل سازمان ملل متحد در نيويورك و يونسكو در پاريس اشاره كرد.
وي در خصوص گفتگوهاي حقوق بشري نيز افزود: در زمينه گفتگوهاي حقوق بشري، سه دور گفتگوي دوجانبه به طور جداگانه با كشورهاي ژاپن، سوئيس و هلند برگزار شد كه با هلنديها براي اولين بار در اين زمينه وارد مذاكره شديم.
حسيني در عين حال يادآور شد: زمينههاي مناسب استمرار اين گفتگوها و همچنين آغاز گفتگو با برخي ديگر از كشورها نيز فراهم شده است.
* گفتگوهاي مرزي با همسايگان
معاون سابق وزارت خارجه كشورمان درباره گفتگوهاي مرزي با همسايگان به امضاي موافقتنامه سه جانبه بين جمهوي اسلامي ايران، عراق و كميته بينالمللي صليب سرخ با هدف تقويت و ارتقاي همكاريهاي مشترك سه جانبه در زمينه حل و فصل مسائل باقيمانده از جنگ تحميلي رژيم بعث عراق عليه جمهوري اسلامي ايران اشاره كرد و گفت: علاوه بر اين، برگزاري چندين نوبت نشست مشترك مسئولان ايران و عراق براي تعيين برنامههاي كاري كميسيونهاي مختلط فني - اجرايي مرزي از جمله در زمينه علامتگذاري مجدد مرزهاي زميني و دريايي، نقشه برداري و هيدروگرافي اروندرود و همچنين گفتگوهاي كارشناسان دو كشور پيرامون ميادين نفتي مشترك در چارچوب معاهده 1975 الجزاير، از عمده تلاشهاي به عمل آمده در اين خصوص است.
حسيني درباره افغانستان نيز اظهار داشت: در مورد افغانستان نيز در مقطع زماني موردنظر فعاليتهايي دنبال شد از جمله ما شاهد برگزاري جلسات مشترك كميسران آب هيرمند با حضور مسئولان ايراني و افغاني بوديم.
وي هدف از برگزاري اين جلسات را اجراي معاهده ايران و افغانستان در خصوص هيرمند و ضرورت تامين حقابه ايران عنوان كرد و گفت: ما همچنين چند دور مذاكره فني و بازديد مشترك كارشناسان حقوقي و فني پيرامون اعمال حاكميت عملي ايران بر منطقه دوغارون را با طرف افغان داشتيم و علاوه بر آن اجلاسهاي مشابهي را هم با طرفهاي تركيه، عمان و تركمنستان در موضوعات مختلف مرزي برگزار كرديم كه در برخي موارد مشكلات زيادي كه از گذشته وجود داشت حل و فصل شد.
* پيگيريها درباره دعاوي مرتبط با دولت ايران
حسيني در ادامه اين گفتگو اظهار داشت: در بعد حقوقي نيز علاوه بر پيگيريهاي مربوط به دعاوي عمومي مرتبط با دولت جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور، پروندههاي حقوقي متعدد مربوط به هموطنان ايراني نزد دادگاههاي خارج از كشور از جنبه حمايتهاي حقوقي، رعايت تشريفات مربوط به وكالت و دفاعيات قانوني و غيره مورد اهتمام قرار گرفت.
* كرسيهاي به دست آمده در نزد سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي
وي عضويت در شوراي اجرايي سازمانها و هيئت رئيسه اجلاسهاي بينالمللي را به عنوان يكي ديگر از شاخصهاي ارزيابي عملكرد سياست خارجي در بخش حقوقي و بينالمللي عنوان كرد و افزود: در نتيجه تلاش همكاران در حوزه معاونت حقوقي و بينالمللي و همچنين هماهنگي و تلاش نهادهاي ذيربط موفق شديم تعداد قابل توجهي كرسي نزد سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي به دست بياوريم كه انتخاب جمهوري اسلامي ايران به عنوان عضو تروئيكاي جنبش عدم تعهد از تير ماه 1388، كسب رياست چهارمين كنفرانس سالانه كشورهاي عضو كنوانسيون ممنوعيت آلايندههاي پايدار در ژنو، رياست پنجاه و سومين اجلاس كميسيون بينالمللي مواد مخدر سازمان ملل متحد در وين، انتخاب به عنوان رئيس كميته قطعنامههاي كميسيون بينالمللي مواد مخدر سازمان ملل متحد، كسب رياست كميسيون فرهنگ در سي و چهارمين كنفرانس عمومي يونسكو و كسب رياست شوراي اجرايي مشترك برنامه عمران و صندوق جمعيت ملل متحد از جمله آنهاست.
* ناكامي تلاشهاي برخي از كشورهاي غربي
حسيني در ادامه اين گفتگو با بيان اينكه جمهوري اسلامي ايران در زمينه تهيه و يا مشاركت در تهيه و تدوين پيشنويس اسناد بينالمللي و منطقهاي همواره از جمله كشورهاي پيشتاز بوده است، اظهار داشت: در اين زمينه تلاش زيادي انجام داديم كه با توجه به اهداف و ديدگاههاي اصولي كشور و تجارب مفيدي كه كارشناسان سياسي و بينالمللي ما طي اين سالها كسب كردهاند، در جهت دستيابي به نقش و جايگاه واقعي ايران در نظام بينالمللي گام برداريم. اين تلاشهاي مضاعف موجب شد كه در بسياري از موارد تلاش برخي از كشورهاي غربي كه نقش اول را در تهيه، تدوين و آمادهسازي متون پيش نويس و اسناد بينالمللي ايفاء كرده و به نوعي اراده خود را بر ساير كشورها تحميل ميكردند، ناكام بماند.
وي با اشاره به تدوين و تصويب بيانيههاي مشترك جنبش عدم تعهد در حمايت از فعاليتهاي صلحآميز هستهاي جمهوري اسلامي ايران در اجلاسهاي بينالمللي در تهران، ژنو، نيويورك، وين و ...، خاطرنشان كرد: شاهد بوديد كه اين بيانيهها تا چه ميزان در منفعل ساختن ديپلماسي فشار قدرتهاي زورگو در رويارويي با احقاق حقوق مشروع جمهوري اسلامي ايران در برنامه صلحآميز هستهاي موثر واقع شد.
* گنجانده شدن نقطه نظرات ابتكاري ايران در سند نهايي سيزدهمين اجلاس سالانه كشورهاي عضو كنوانسيون منع سلاحهاي شيميايي
معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت خارجه كشورمان در خصوص موضوع خلع سلاح نيز به ابتكار كشورمان در تشكيل سومين گروه كارشناسان دولتي در سازمان ملل براي بررسي موضوع موشك كه به ارائه يك گزارش اجماعي منتج شد، اشاره كرد و گفت: ارائه هشت مقاله كاري و گزارش ملي به دومين كميته مقدماتي كنفرانس بازنگري سال 2010 معاهده منع اشاعه هستهاي (NPT) از جمله مقالات كاري مربوط به عدم پايبندي كشورهاي هستهاي غربي و فعاليتهاي اشاعهاي آنها، اجراي ماده چهار معاهده در مورد حق فعاليتهاي صلحآميز هستهاي كشورها و لزوم جبران خسارت فعاليتهاي هستهاي صلحآميز كشورهاي عضو معاهده از جمله دستاوردهاي ايران در اين زمينه بوده است.
وي ادامه داد: در زمينه خلع سلاح شيميايي نيز ما در جريان دومين كنفرانس بازنگري كنوانسيون سلاحهاي شيميايي، بيش از 200 اصلاحيه را جهت درج در سند نهايي ارائه كرديم كه مورد پذيرش واقع شد.
حسيني همچنين به گنجانده شدن نقطه نظرات ابتكاري ايران در سند نهايي سيزدهمين اجلاس سالانه كشورهاي عضو كنوانسيون منع سلاحهاي شيميايي با همكاري كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد از جمله لزوم امحاي به موقع سلاحهاي شيميايي آمريكا و روسيه و بازديد شوراي اجرايي از مراكز انهدام اين سلاحها و ارائه گزارش در اين زمينه اشاره كرد.
* مشاركت فعال ايران در تهيه پيش نويس سند بازنگري دوربان
معاون سابق وزارت خارجه در ادامه اين گفتگو با خبرنگار فارس با اشاره به اسناد مربوط به سازمان كنفرانس اسلامي (OIC) و با بيان اينكه جمهوري اسلامي ايران در تدوين و تنظيم اسناد مربوطه به اين سازمان نقش بي بديل خود را ايفا كرده، از جمله اين موارد را تهيه طرح ساختار كميسيون حقوق بشر اسلامي، پيشنويس قطعنامههاي مربوط به مبارزه با اسلام ستيزي، مبارزه با تروريسم، تقويت وحدت اسلامي، تقويت امنيت و همبستگي دولتهاي اسلامي و همچنين قطعنامههاي سازمان كنفرانس اسلامي در خصوص همكاري جمهوري اسلامي ايران با آژانس بينالمللي انرژي اتمي و مقابله با اعمال تحريمهاي يكجانبه عليه دولتهاي اسلامي عنوان كرد.
وي مشاركت فعال جمهوري اسلامي ايران در تهيه پيش نويس سند بازنگري دوربان درباره حقوق بشر و تبعيض نژادي و قرار دادن بيش از 50 پاراگراف از نقطه نظرات كشورمان در سند نهايي را از ديگر دستاوردهاي قابل ذكر در اين زمينه برشمرد.
معاون سابق وزارت خارجه ادامه داد: در بخش زنان نيز تدوين هنجار عدالت جنسيتي به جاي برابري و مالكيت جنسيتي و تصويب آن با اجماع در چندين اجلاس ويژه كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد و سازمان كنفرانس اسلامي در تهران، قاهره و خارطوم بيانگر پيشتازي جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه بود.
* انتشار بيش از 10 عنوان كتاب در زمينه نقض حقوق بشر در غرب
وي در بخش ديگري از اين گفتگو با بيان اينكه با هدف پايش ابعاد حقوق بشر و موارد نقض آن در برخي از كشورهاي مدعي دموكراسي و حقوق بشر در غرب، بيش از 10 عنوان كتاب به زبانهاي مختلف، با مساعي همكاران در معاونت حقوقي و بينالمللي چاپ و منتشر شد، اظهار داشت: در اين زمينه ميتوان به چاپ كتاب چالشهاي جوامع مسلمان، نقض حقوق زنان و كودكان در اتحاديه اروپا براساس مستندات سازمان ملل، نقض حقوق زنان و كودكان توسط رژيم صهيونيستي، نقض حقوق بشر در انگليس، نقض حقوق اقليتها در فرانسه، نقض حقوق بشر در آمريكا، نقض حقوق بشر در كانادا، بازآرايي قطعنامه 1325 شوراي امنيت (زنان، صلح و امنيت)، قاچاق زنان در اروپا (مركزي و غربي) و ... اشاره كرد.
حسيني يادآور شد: علاوه بر آن بروشوري چهار زبانه در خصوص تبيين مباني عدالت جنسيتي براي نخستين بار در اداره كل امور زنان و حقوق بشر تهيه و منتشر شد.
* تاسيس مراكز و نمايندگيهاي وابسته به نهادهاي بينالمللي و منطقهاي در ايران
وي در خصوص تاسيس مراكز و نمايندگيهاي وابسته به نهادهاي بينالمللي و منطقهاي در ايران، به تاسيس مركز تنوع فرهنگي و حقوق بشر جنبش عدم تعهد در تهران اشاره كرد و گفت: تاسيس مركز آسيايي كاهش خطرپذيري لرزهاي (ASRC)، افتتاح دفتر نمايندگي Habitat و پيگيري تصويب قطعنامه تاسيس مركز منطقهاي اسكاپ در زمينه مديريت بلاياي طبيعي در ايران از ديگر فعاليتها در اين خصوص بوده است.
معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت خارجه كشورمان با اشاره به همكاري صورت گرفته با وزارت صنايع براي تاسيس كميته ملي هماهنگي يونيدو در كشور، اظهار داشت: تاسيس كميته ملي تدوين منشور جهاني حقوق كودك و تهيه پيشنويس لايحه تاسيس نهاد ملي حقوق كودك، تاسيس كميته ملي IUCN (اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت) با مشاركت سازمان حفاظت محيط زيست، وزارت امور خارجه و سازمانهاي غيردولتي عضو اتحاديه از ديگر مواردي بود كه در معاونت حقوقي و بينالملل مورد پيگيري قرار گرفت.
وي خاطرنشان كرد: يكي ديگر از اقدامات به عمل آمده امضا و پيوستن به پروتكل تعرفههاي ترجيحي (پرتاس) است كه در مقطع مورد نظر انجام شد كه هدف از امضا اين پروتكل، فراهم آمدن زمينه افزايش مبادلات تجاري با كشورهاي اسلامي است.
* برگزاري نمايشگاههاي اسناد و تصاوير قربانيان حملات شيميايي در هلند و ويتنام
حسيني همچنين ادامه داد: ما با همكاري سازمانهاي غيردولتي نمايشگاههاي اسناد و تصاوير قربانيان حملات شيميايي را علاوه بر داخل كشور در برخي از كشورها مانند هلند و ويتنام برگزار كرديم كه سهم بسزايي در نشان دادن مظلوميت جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه داشته است.
معاون سابق حقوقي و بينالمللي وزارت امور خارجه به همكاريهاي اين معاونت در برگزاري فستيوال فيلمهاي انسان دوستانه در ايران در زمينه كاهش بلايا اشاره كرد و گفت: علاوه بر اين با همكاري سازمانهاي ايراني سمينارها و كارگاههاي آموزشي در داخل و خارج از كشور برگزار شد كه از جمله ميتوان به برگزاري نهمين دوره آموزش معالجه پزشكي مصدومين شيميايي با همكاري دبيرخانه سازمان منع سلاحهاي شيميايي و دانشگاه علوم پزشكي در بيمارستان بقيهالله با شركت تعدادي از پزشكان كشورهاي عضو كنوانسيون سلاحهاي شيميايي، برگزاري موفقيتآميز اولين دوره بينالمللي و داخلي آموزش تيم همراه بازرسي با شركت 15 كشور آسيايي با حضور مدرسين سازمان منع سلاحهاي شيميايي، برگزاري دوره مشابه داخلي با شركت حدود 50 نفر از معرفي شدگان نهادهاي داخلي، برگزاري كارگاه آموزشي در زمينه آشنايي با مقررات و قواعد بينالمللي مبارزه با تروريسم در تهران و برگزاري كارگاههاي ملي "جف " (صندوق جهاني تسهيلات محيط زيست) در ايران با كمك دبيرخانه آن سازمان اشاره كرد.
* هماهنگي سفرهاي مقامات عاليرتبه به منظور شركت در اجلاسهاي بينالمللي و منطقهاي
حسيني در بخش پاياني اين گفتگو با بيان اينكه اين معاونت در يك سال و نيم گذشته مسئوليت هماهنگي سفرهاي مقامات عاليرتبه كشور را جهت شركت در اجلاسهاي متعدد بينالمللي و منطقهاي برعهده داشته است، حضور محمود احمدينژاد رئيس جمهور در رأس هيئت شركت كننده از جمهوري اسلامي ايران در شصت و سومين و شصت و چهارمين نشستهاي مجمع عمومي سازمان ملل در شهريور 1387 و 1388، حضور رئيس جمهور در اجلاس بازنگري دوربان دو در ژنو و اجلاس سران سازمان كنفرانس اسلامي در سنگال در سال 1387 را از آن جمله برشمرد.
وي با ذكر اين نكته كه منوچهر متكي وزير امور خارجه كشورمان نيز علاوه بر شركت در اجلاسهاي مجمع عمومي سازمان ملل طي سالهاي 1387 و 1388، در نشستهاي سالانه وزراي خارجه كشورهاي اسلامي، وزراي خارجه جنبش عدم تعهد و وزراي امور خارجه كشورهاي عضو گروه 77 در حاشيه اجلاس مجمع عمومي در نيويورك حضوري فعال داشت، افزود: ايشان همچنين در پانزدهمين اجلاس سران جنبش عدم تعهد در شرم الشيخ مصر، اجلاس وزراي خارجه دفتر هماهنگي جنبش عدم تعهد در هاوانا، نشست كميته اجرايي سازمان كنفرانس اسلامي در جده و نشست ويژه وزراي خارجه اين سازمان در دمشق حضور يافت.
حسيني در پايان خاطرنشان كرد: اين معاونت علاوه بر تنظيم سفر معاون رئيس جمهور در امور زنان براي شركت در دومين اجلاس وزراي زن عضو سازمان كنفرانس اسلامي در قاهره، حضوري فعال در تنظيم و اجراي برنامهها و شركت فعال هيئتهاي مختلف مجلس شوراي اسلامي در حداقل 10 اجلاس مهم بينالمللي نيز داشت كه از جمله مهمترين آنها ميتوان به حضور آقاي علي لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي در اجلاسهاي پاييزه اتحاديه بينالمجالس در ژنو، نشست كميته اجرايي و كميته ويژه اصلاح اساسنامه اتحاديه مجالس كشورهاي عضو سازمان كنفرانس اسلامي در الجزيره و سومين اجلاس مجمع مجالس آسيايي در جاكارتا (آذر 1387) اشاره كرد.
