دستاوردهاي دولت نهم در عرصه سياست خارجي
به گزارش خبرگزاري فارس، سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران برخاسته از اصول و مباني ثابتي است كه با توجه به مقتضيات و شرايط جهاني، تاكتيكهاي لازم را براي رسيدن به اهداف پيشبيني شده در راستاي منافع ملي اتخاذ ميكند. مسيري كه جمهوري اسلامي ايران ترسيم كرده، در جهت توسعه صلح و امنيت در منطقه و گسترش همكاري با همه كشورها به جز رژيم صهيونيستي است.
دولت نهم با استفاده از يك ديپلماسي فعال و بهرهمندي از قدرت نرم در جهت اهداف سياست خارجي كه علاوه بر گسترش روابط با كشورهاي همسايه، منطقه و جهان و حضور فعال در سازمانهاي بينالمللي در جهت توسعه تجاري و ايجاد بازار براي محصولات ايراني در كشورهاي ديگر و رسيدگي به وضعيت ايرانيان، عملكرد بسيار مثبتي داشته است.
در اين مقاله تلاش بر اين است تا گوشههايي از فعاليتها و اقدامات متنوع دولت جمهوري اسلامي ايران طي سال 1386 وشش ماهه اول سال 87 در بخش سياست خارجي را معرفي كند.
طي سال جاري دستگاه ديپلماسي كشور در زمينه تنظيم سفرهاي رسمي مقامات فعالانه عمل كرده است. هماهنگي تنظيم، برنامه ريزي و اجرا در خصوص دهها سفر سران سه قوه به كشورهاي مختلف از جمله سفر رئيس جمهور به نيويورك جهت شركت در اجلاس سازمان ملل متحد در نيويورك ، شركت رياست جمهوري در اجلاسهاي سران همكاري شانگهاي و بيست و هشمين اجلاس سران كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس و همچنين سفر محمود احمدينژاد به حداقل 23 كشور دنيا از جمله قطر، امارات، عربستان، عراق، آذربايجان، ارمنستان، تركمنستان، قرقيزستان، الجزاير، كشورهاي آمريكاي لاتين و نيز تنظيم مصاحبه رسانههاي طراز اول دنيا با احمدينژاد و ساير مقامات كشور از جمله اقدامات وزارت امور خارجه براي توسعه حضور فعال جمهوري اسلامي ايران در كليه مناطق دنيا بوده است.
در كنار آن، انجام بيش از 93 سفر رسمي توسط وزير امور خارجه و نيز سفرهاي معاونان وزير و مديران كل به كشورهاي مختلف و متقابلا تنظيم 450 مورد سفر مقامات خارجي به كشورمان از جمله سفر روساي جمهور روسيه، تركمنستان، آذربايجان، قزاقستان، تاجيكستان، ارمنستان، بلاروس، گرجستان، توگو، زيمبابوه، نيكاراگوئه، ونزوئلا، سنگال، الجزاير، اريتره ،كومور و بوليوي به جمهوري اسلامي ايران برنامه ريزي و مديريت شده است.
مجموعه نمايندگيهاي سياسي و كنسولي جمهوري اسلامي ايران در راستاي گسترش همكاريهاي دوجانبه و چندجانبه، تشريح مواضع جمهوري اسلامي ايران و تسهيل امور ايرانيان، طي اين مدت بيش از 26 هزار ملاقات انجام دادهاند.
برخي از فعاليت هاي اجرايي متنوع دستگاه ديپلماسي كشور در برهه فوق به شرح ذيل است:
1- ديپلماسي هستهاي:
ديپلماسي هستهاي ايران در سال 1386 و 87 مبتني بر پاسخگويي در ابعاد فني و حقوقي و گرفتن هرگونه بهانه از دست آمريكا و برخي از هم پيمانان آن بود. در اين راستا تلاش شد كه تنها بر تعهدات و حقوق ايران در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح هستهاي و پادمان مورد توافق با آژانس تاكيد كرده و عوامل سياسي زائد در گفتگوها به حاشيه رانده شود.
در يك سال گذشته علاوه بر پيگيريهاي مربوط به تكميل عمليات احداث نيروگاه بوشهر، اقدامات لازم براي ورود 88 تن سوخت اين نيروگاه از كشور روسيه انجام شد. به منظور شفاف سازي و اعتمادسازي فعاليتهاي هستهاي كشورمان، به دنبال چند دور مذاكره با خاوير سولانا مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و نماينده گروه 1+5 و همچنين محمد البرادعي مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي، نهايتا توافق شد كه ظرف 60 روز طرح اقدام (يا مداليتي) براي حل و فصل مسائل و ابهامات باقيمانده آژانس در مورد برنامه هستهاي ايران تنظيم شود كه اين اقدام ظرف 40 روز صورت گرفت و در طرح اقدام شش موضوع مشخص به عنوان موضوعات باقيمانده تعيين و سؤالات آژانس در اختيار ايران قرار گرفت.
بر اساس طرح اقدام، حل و فصل شش موضوع به 18 ماه زمان نياز داشت اما جمهوري اسلامي ايران بنا بر حسن نيت خود، طي شش ماه پاسخگويي به اين سؤالات را به سرانجام رساند و در نتيجه مديركل آژانس در گزارش سوم اسفند خود، حل و فصل و بسته شدن هر شش موضوع را رسما اعلام كرد.
البرادعي در ماه نوامبر (آبان ماه) نيز گزارش مثبتي را ارائه كرده و در آن حل و فصل سه موضوع از شش موضوع را عنوان كرده بود.
سياست هستهاي جمهوري اسلامي ايران در يك سال گذشته سبب شد كه علاوه بر ادامه فعاليتهاي غني سازي، حسن نيت ايران براي شفافيت و همكاري با آژانس جهت حل مسائل گذشته به نمايش گذاشته شود و از اين رو، با اطمينان بايد گفت كه تاثير اين سياست، بر صدور گزارشهاي مثبت البرادعي و سپس اذعان نهادهاي اطلاعاتي آمريكا نمايان شد.
با حل مسائل باقيمانده بسياري از مباني و استدلالات آمريكا و هم پيمانان غربي آن براي ارجاع موضوع هستهاي ايران از آژانس به شوراي امنيت و قطعنامههاي صادره فرو ريخت. اين سياست حاصل ايستادگي و پافشاري بر حقوق حقه ملت ايران بود و بار ديگر اثبات كرد كه اقدامات چند كشور خاص تنها برخاسته از نيات و اغراض سياسي آنهاست و هيچ مبناي قانوني و منطقي ندارد.
همچنين صدور بيانيه مشترك جنبش عدم تعهد در جريان پانزدهمين اجلاس وزراي امور خارجه در حمايت از فعاليتهاي صلح آميز هستهاي جمهوري اسلامي ايران و تكرار آن در چارچوب نشست شوراي حكام آژانس، ارائه هشت مقاله كاري و گزارش ملي در دومين نشست كميته مقدماتي كنفرانس بازنگري عدم اشاعه هستهاي و اختصاص يك مقاله كاري تحت عنوان «پايبندي» متضمن موارد عدم پايبندي كشورهاي هستهاي از جمله ساير اقدامات قابل ذكر در اين راستا ميباشند و همچنين در زمينه موشكي نيز با تلاشهاي جمهوري اسلامي ايران گروه سوم كارشناسان دولتي سازمان ملل متحد در خصوص موشك تشكيل شد و عليرغم مخالفت برخي كشورهاي غربي و رژيم صهيونيستي موفق به ارائه گزارش محتوايي اجماعي شد و نيز در همين ارتباط، جمهوري اسلامي ايران قطعنامه ديگري را به مجمع عمومي سازمان ملل ارائه داد كه آن هم با وجود مخالفت كشورهاي فوق الذكر مورد تصويب قرار گرفت.
همچنين در چارچوب ديپلماسي عمومي، تبيين سياستهاي هستهاي جمهوري اسلامي ايران جهت افكار عمومي جهان از كانال رسانههاي گروهي كشورهاي مختلف توسط نمايندگيهاي كشورمان، مصاحبههاي متعدد سفرا، كنفرانسهاي مطبوعاتي و برگزاري سمينار بينالمللي انرژي هستهاي در تهران با شركت انديشمندان داخلي و خارجي از ديگر اقدامات متخذه در اين زمينه بوده است.
2- اجلاس سران خزر در تهران:
برگزاري دومين اجلاس سران كشورهاي درياي خزر در پاييز 1386 دستاورد بزرگي بود كه بعد از سالها تلاش و پيگيري مضاعف به نتيجه رسيد. در پايان اين نشست بر خلاف اجلاس اول كه در عشق آباد پايتخت تركمنستان برگزار شد، بيانيهاي صادر شد كه در آن، سران كشورهاي ساحلي براي نخستين بار ضمن پذيرش مجموعه اصول كلي مانند مخالفت با حضور نيروهاي خارجي در درياي خزر، توافق كردند تا نسبت به تعيين يك رژيم حقوقي خاص درياي خزر همكاريهاي مشتركي را انجام دهند.
3- گفتگوهاي ايران و آمريكا درباره عراق:
جمهوري اسلامي ايران با هدف كمك به مردم ستمديده عراق و همكاري براي تامين امنيت، سه دور گفتگو با آمريكاييها درباره عراق داشته است. دور چهارم اين گفتگوها كه بنا به درخواست رسمي دولت عراق و دولت آمريكا قرار بود انجام شود، به دلايل فني به تعويق افتاد. البته كماكان رايزنيها براي انجام اين گفتگوها ادامه دارد.
4- عراق:
سياست جمهوري اسلامي ايران در قبال عراق مبتني بر حمايت همه جانبه از حاكميت و تماميت ارضي آن كشور و تاكيد بر خروج اشغالگران و واگذاري كليه نهادها و سازوكارهاي داخلي به دولت قانوني و منتخب عراق بوده است. همچنين دولت جمهوري اسلامي ايران تلاشهايي را براي رفع اختلافات و ترغيب مشاركت همه مردم عراق در تعيين سرنوشت سياسي خود، از طريق اعلام مواضع رسمي و گفتگو با همه نيروها و جناحهاي عراقي تاثيرگذار دنبال كرد.
نقطه اوج همكاريهاي سياسي و اقتصادي ايران و عراق سفر تاريخي رئيس جمهور به بغداد است كه نقطه عطفي در روابط كشورمان با عراق است و تاثيرات عظيمي را در روابط دو كشور و نقش بي بديل ايران در تحولات منطقهاي نشان داد.
در اين سفر اسنادي به امضاء رسيد كه در گسترش همكاريهاي فيمابين دو كشور تاثيرات ژرفي برجاي خواهد گذاشت. برگزاري نشست مشترك با حضور هيئت عاليرتبه عراقي به رياست معاون وزير خارجه آن كشور در تهران در تاريخ 30 بهمن و اول اسفند 1386، يكي از نتايج همكاريهاي دو كشور در زمينه رفع ابهامات و شفاف سازي همكاريها در چارچوب معاهده 1975 بوده است. طي دو روز مذاكره، طرفين بـر رفع مشكلات موجود در مرز زميني و رودخانهاي مشترك براساس مفاد عهدنامه مربوط بـه مرز دولتي و حسن همجواري بين ايران و عراق مورخ 13 ژوئن 1975 و پروتكلها و موافقتنامههاي ضميمه، تأكيد و نسبت به فعال كردن مجدد مكانيسمهاي فني ـ اجرايي پيشبيني شده در اين معاهدات توافق كردند.
بر اين اساس، در بخش مرز زميني مقرر شد كه كميسيون مختلط دو كشور بـراساس مـاده 5 پـروتكل راجع بـه علامت گذاري مجدد مرز زميني بين ايران و عراق مورخ 13 ژوئن 1975 ظرف دو ماه آينده تشكيل و ضمن بازديد سرتاسري از مرز زميني مشترك نسبت به تعمير، مرمت و تجديد بناي ميلههاي مرزي اقدام كند. همچنين به منظور تعيين مجدد خط مرزي تالوگ در اروندرود (شط العرب)، طرفين توافق كردند كه ظرف دو مـاه آينده نسبت بـه عمليـات انـدازهگيري و هيدروگرافي مشترك از اروندرود (شط العرب) براساس مقررات مندرج در پروتكل راجع به تعيين مرز رودخانهاي بين ايران و عراق مورخ 13 ژوئن 1975 اقدام كنند.
5- افغانستان:
سياست خارجي راهبردي جمهوري اسلامي ايران پس از سقوط طالبان و ايجاد وضعيت جديد در افغانستان، كمك به استقرار صلح، ثبات، امنيت و همچنين بازسازي اين كشور بوده است. ديدار متقابل سران دو كشور به ويژه سفر احمدينژاد رئيس جمهور به كابل و امضاي چندين سند همكاري، سفر روساي مجلس ملي و سناي افغانستان، معاونين رئيس جمهور و وزير خارجه افغانستان به تهران، نشان دهنده اراده مقامات عالي دو كشور براي گسترش و تعميق روابط دوستانه دوجانبه ميباشد.
تحكيم و گسترش روابط در سطوح مختلف طي اين مدت پيوسته در دستور كار دستگاه ديپلماسي كشور بوده است تشكيل كميسيون مشترك اقتصادي، كميسيون مشترك مرزي، اجلاس كميساران آب هيرمند، كميته مشترك حمل و نقل همگي در راستاي توسعه روابط صورت گرفته است همچنين مرز سوم رسمي بين دو كشور در منطقه ميل 78 در مجاورت بيرجند در سال گذشته افتتاح شده است. صادرات رسمي كشورمان به افغانستان روند صعودي داشته و در سال 86 بيش از 440 ميليون دلار بوده است و به منظور تقويت حضور بخش خصوصي در افغانستان و ارتقاي روابط تجاري دو كشور اعطاي وام به مبلغ 300 ميليون دلار براي سه سال آينده توسط هيئت وزيران ابلاغ شده است.
جمهوري اسلامي ايران با اجراي طرحهاي بازسازي افغانستان از جمله طرحهاي جاده سازي، احداث راه آهن و برق رساني و طرحهاي آموزشي و فرهنگي توسط شركتهاي ايراني، پيوسته در راستاي تسهيل مراودات اقتصادي و فرهنگي با اين كشور و نيز معرفي توانمنديهاي فني شركتهاي ايراني قدم برداشته است. اين شركتها همچنين توانستهاند در پروژههاي مناقصه راهسازي كه توسط نهادهاي بينالمللي تامين اعتبار ميشوند برنده بسياري از اين مناقصهها شوند.
با توجه به مشتركات تاريخي و فرهنگي دو كشور، اجراي طرحهاي فرهنگي و آموزشي به ويژه در حوزه آموزش و پرورش، تربيت معلم، ايجاد كتابخانه و مراكز فني و حرفهاي با تكيه بر محور وحدت اسلامي نيز در دستور كار بوده است.
در زمينه مبارزه با قاچاق مواد مخدر، اجلاس سه جانبه مقامات عالي مبارزه با مواد مخدر ايران، پاكستان و افغانستان و نيز چهل و سومين اجلاس كميسيون فرعي مواد مخدر در تهران برگزار شد و نيز علاوه بر نوسازي اسناد و علائم مرزي با افغانستان، مذاكرات دوجانبهاي در جهت اعمال حاكميت جمهوري اسلامي ايران در نقطه مرزي دوغارون صورت پذيرفت.
6- چين:
در سال 86 رئيس جمهور در حاشيه اجلاس سران سازمان همكاري شانگهاي در بيشكك با رئيس جمهور چين ملاقات و سنگ بناي همكاريهاي درازمدت و استراتژيك دوجانبه در حوزه مالي و انرژي مورد بحث و توافق قرار گرفت و بر اين اساس قرارداد نفتي به ارزش 2 ميليارد دلار به امضاي طرفين رسيد. همچنين در اين سال وزير كشور به عنوان فرستاده ويژه رئيس جمهور از چين ديدار و پيام رياست جمهوري جهت عضويت كامل ايران در سازمان همكاري شانگهاي را به مقامات چين تقديم كرد.
همچنين علاوه بر ديدار رسمي جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي از آن كشور، وزير امور خارجه چين نيز طي ديداري دوجانبه و رسمي از تهران با رئيس جمهور، وزير امور خارجه و دبير شوراي عالي امنيت ملي كشورمان ديدار و گفتگو كرد.
در طي اين مدت، چهار قرارداد فرهنگي، هنري و گردشگري نيز بين دو كشور به امضا رسيده است.
6- خاورميانه (فلسطين و لبنان)
تحولات مربوط به خاورميانه به ويژه تحولات فلسطين و لبنان به عنوان يك موضوع مهم و محوري در دستگاه ديپلماسي كشور مورد توجه و عنايت قرار داشته است. اتخاذ مواضع سريع و به وقع، رايزني با مقامات كشورها به ويژه كشورهاي اسلامي، برقراري ارتباط با سازمان كنفرانس اسلامي، جنبش عدم تعهد و ساير مجامع سياسي بينالمللي با هدف يافتن ابتكارات لازم و محكوميت اقدامات فجيعانه صهيونيستها عليه مردم مظلوم و مقاوم فلسطين همواره در دستور كار قرار داشته است.
طي سال جاري چندين سفر توسط مقامات كشورمان از جمله متكي وزير امور خارجه و معاون و مدير كل سياسي وزارت خارجه كشورمان به لبنان انجام شد. به دنبال جنگ 33 روزه سال گذشته كه به شكست مفتضحانه رژيم صهيونيستي انجاميد، جمهوري اسلامي ايران نسبت به ارائه مساعدتهاي انساندوستانه و فني مهندسي در بازسازي لبنان اقدام كرد.
7- خليج فارس و جهان عرب:
رويكرد دولت نهم به كشورهاي همسايه مسلمان و عرب، يك رويكرد ويژه است. در سال 1386 و 87 ما شاهد رشد قابل توجه از مراودات و رفت و آمدهاي سياسي در سطح عالي بين جمهوري اسلامي ايران و كشورهاي حوزه خليج فارس بوديم. حضور فعال احمدينژاد در اجلاس سران كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس در دوحه كه براي نخستين بار با دعوت از بالاترين مقام اجرايي ايران آن هم بعد از اجلاس آناپوليس صورت پذيرفت، اميدها، آمال و نقشههاي دشمنان جمهوري اسلامي را نقش بر آب ساخت.
پيشنهادات رئيس جمهور در اين اجلاس بخصوص موضوع تجارت آزاد با شوراي همكاري خليج فارس، طرح ترتيبات امنيتي بومي در خليج فارس و ... بستر مناسبي براي همگرايي منطقهاي را فراهم ساخت و مورد توجه رؤساي كشورهاي عضو قرار گرفته كه تلاش براي اجرايي شدن آن ادامه خواهد يافت.
انجام سفرهاي تاثيرگذار رئيس جمهوري به برخي از كشورهاي منطقه مانند امارات متحده عربي يكي از دستاوردهاي سياست خارجي ما محسوب ميشود. سفر متقابل مقامات عربي نيز حاكي از تمايل و استقبال همسايگان عرب ايران براي توسعه همكاريها در ابعاد دوجانبه و چندجانبه بوده است. تشكيل كميسيون مشترك با كويت و توافق براي تأسيس كميسيون مشترك ايران و امارات از جمله موضوعات مربوط به توسعه همكاريهاست.
با توجه به ظرفيت قوي جهان عرب در مقابل رژيم صهيونيستي و نافذ بودن تصميمات و مواضع اتحاديه عرب در سازمان ملل و فضاي عمومي جهان، جمهوري اسلامي ايران رويكرد نزديكي به اين اتحاديه را در دستور كار قرار داد. اكنون ايران به عنوان يك ناظر در نشستها حضور دارد.
همكاري با ساير كشورهاي خاورميانه نيز يكي از اولويتهاي وزارت امور خارجه بوده و طي سال جاري با جديت دنبال شده است. از جمله ميتوان به امضاي قرارداد ايجاد پالايشگاه مشترك نفت در سوريه با مشاركت ايران، سوريه، مالزي و ونزوئلا و همچنين به افتتاح پروژههاي مشترك ايران و سوريه در زمينه خودروسازي و سيمان اشاره كرد. در خصوص عادي سازي روابط ايران و مصر نيز ديدارها و تلاشهاي متقابلي از سوي ايران و مصر به منظور رفع موانع و بهبود روابط سياسي فيمابين صورت پذيرفت.
8- توسعه همكاريهاي سياسي با مناطق مختلف دنيا:
يكي از اهداف سياست خارجي دولت نهم، تنوع بخشي همكاريهاي خارجي است. دولت تلاش كرده است كه با توزيع ظرفيتهاي همكاري با مناطق مختلف دنيا مانند شرق آسيا، آفريقا و آمريكاي لاتين، حضور خود را در سطح جهان گسترش دهد.
براي روشن شدن ابعاد اين سياستها، به بخشي از فعاليتهاي اجرايي دستگاه سياست خارجي در سال 1386 و نيمه اول 87 اشاره ميشود:
الف - اروپا:
در گذشته بيش از دو سوم همكاريهاي ايران با كشورهاي اتحاديه اروپا بر دو يا سه كشور اروپايي متمركز بود كه دستگاه ديپلماسي كشور تلاش زيادي را براي متعادل سازي اين روابط در سطح قاره اروپا به عمل آورده است. عليرغم فراز و نشيبهاي موجود به خاطر موضوع هستهاي و اعمال فشار آمريكا و برخي از همپيمانانش، در سال 1386 وزير امور خارجه كشورمان سفرهايي را به كشورهاي مختلف اروپايي مانند هلند، سوئيس، سوئد، نروژ، دانمارك، بلغارستان و پرتغال انجام داد. در اين زمينه بايد از حضور فعال هيئت ايراني در اجلاس جهاني اقتصاد در داووس سوئيس و كنفرانس خلع سلاح در ژنو ياد كرد.
متكي در حاشيه اجلاسيههاي بينالمللي از جمله شصت و دومين مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك، مجمع جهاني اقتصاد در داووس، اجلاس كنفرانس بازسازي عراق در استانبول و كنفرانس فلسطين و لبنان در رياض با برخي از همتايان اروپايي خود از جمله وزراي خارجه فرانسه، پرتغال، سوئد، نروژ، اسلواكي، انگليس، آلمان، سوئيس، هلند، ايسلند و ... ديدار و گفتگو كردند.
در طي يك سال و نيم گذشته، ما همچنين شاهد سفر برخي از مقامات عاليرتبه كشورمان از جمله دبير شوراي عالي امنيت ملي، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزير علوم، تحقيقات و فناوري، معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان گردشگري و برخي از معاونين وزارتخانههاي اقتصادي به كشورهاي اسپانيا، فرانسه، پرتغال، سوئيس، يونان، ايتاليا و مجارستان بوديم. متقابلاً نيز برخي از مقامات اروپايي به كشورمان سفر كردند كه از آن جمله ميتوان به سفر رئيس كميسيون روابط خارجي پارلمان نروژ، سفر وزير امور خارجه بلژيك، سفر قائم مقام وزارت خارجه ايسلند و سفر مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به تهران اشاره كرد.
در زمينه همكاريهاي اقتصادي دوجانبه با كشورهاي اروپايي، همكاري در زمينههاي صنعتي مانند صنايع خوروسازي و انرژي بين ايران و بسياري از كشورهاي اروپايي تداوم داشته است. شركتهاي نفتي اروپايي مانند شل، توتال فرانسه، او.ام.و اتريش و شركتهايي از ايتاليا و سوئيس در اجراي طرحهاي بزرگ اكتشاف و تاسيسات نفت و گاز فعال بوده و يا در جريان امضاء قرارداد با ايران هستند.
در زمينه همكاريهاي بازرگاني، اتاقهاي بازرگاني مشترك ايران و كشورهاي اروپايي همكاريهاي تنگاتنگ خود را ادامه داده و سفر هيئت اتاق بازرگاني ايران به انگليس و همچنين سفر هيئتي از شركت فرش ايران به چند كشور اروپايي توانسته است مسير همكاريهاي بازرگاني بين ايران و كشورهاي اروپايي را بيشتر هموار سازد.
ب - روسيه:
در سال 1386 توسعه همكاريهاي همه جانبه با روسيه، به عنوان نمونهاي از موفقيت دستگاه ديپلماسي كشور قابل توجه همگان بوده است. روابط دو كشور در همه زمينههاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و دفاعي از رشد قابل توجه برخوردار بوده است. علاوه بر ادامه مراحل تكميل نيروگاه بوشهر و تحويل سوخت كه نيازمند تلاش و پيگيريهاي مداوم بوده است، دو كشور تلاشهاي زيادي را براي گسترش و تعميق روابط فيمابين به عمل آوردند. سفر ولاديمير پوتين به عنوان رئيس جمهور روسيه به ايران كه براي نخستين بار صورت گرفت، يك سفر تاريخي بود كه در جريان برگزاري اجلاس سران خزر، بسياري از زمينههاي همكاري دوجانبه مورد بررسي توافقات زيادي بين دو كشور انجام شد.
امضاي اولين سند حفاظت اسناد محرمانه بين دو كشور در بهمن 1386، افتتاح سركنسولگري ايران در غازان پايتخت جمهوري تاتارستان و برگزاري كميسيون مشترك همكاريهاي دفاعي از جمله فعاليتهايي بود كه ما در سال گذشته شاهد آن بوديم.
ج- آسيا:
همكاريهاي جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي آسيايي نيز به اقتضاء رويكرد نگاه به شرق، از رشد قابل خوبي برخوردار بوده است. برگزاري دومين اجلاس رؤساي مجمع مجالس آسيايي (APA) در تهران كه با حضور 32 هيئت از كشورهاي عضو تشكيل شد، يكي از موفقيتهاي چشمگير دستگاه ديپلماسي كشور در توسعه همكاري با آسيا محسوب ميشود.
در بخش سرمايهگذاري اعم از جذب يا انتقال سرمايه در سال 1386 كم نظير بوده و حضور شركتهاي هندي، چيني و مالزيايي در طرحهاي انرژي كشورمان قابل توجه است. انعقاد قرارداد همكاريهاي گازي با كشور مالزي براي توسعه ميادين گازي يكي از بزرگترين طرحهاي سرمايه گذاري در ايران است كه در سال جاري تحقق يافت. جمهوري اسلامي ايران متقابلا در برخي از كشورهاي آسيايي مانند فيليپين و سريلانكا توافقاتي را براي اجراي طرحهاي سرمايهگذاري و صدور خدمات فني و مهندسي دارد.
د- آمريكاي لاتين:
با تلاشهاي به عمل آمده، حجم مبادلات تجاري جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي منطقه آمريكاي لاتين نسبت به گذشته 250 درصد رشد داشته است. افتتاح سفارتخانه در برخي از كشورهاي منطقه مانند نيكاراگوئه، بوليوي و واكوادور توانسته است فرصتهاي لازم را براي شناسايي زمينههاي همكاري و حضور شركتهاي ايراني در آن كشورها فراهم سازد. بر همين اساس، تعدادي از پروژههاي علمي و صنعتي با كشورهاي منطقه به ويژه ونزوئلا اجرايي شد كه از آن جمله ميتوان به احداث مجتمع پتروشيمي و تاسيس كارخانه توليد اتومبيل سمند اشاره كرد.
سفر احمدينژاد به منطقه آمريكاي لاتين و عقد تفاهمنامههاي بسيار مهم، نويد همكاريهاي گسترده را در همه ابعاد سياسي، اقتصادي و فرهنگي ميدهد. در سال جاري همچنين براي اولين بار شاهد تشكيل كميسيون مشترك با كشورهاي بوليوي و اكوادور بوديم. تشكيل گروه دوستي پارلماني با برخي از كشورهاي منطقه و مراودات نمايندگان مجالس ايران و آن كشورها كه حاصل تلاش دستگاه ديپلماسي فعال كشور است، موجب نزديك شدن هر چه بيشتر ايران با كشورهاي منطقه شده است.
ه- آفريقا:
توجه به آفريقا و همكاري با كشورهاي اين قاره همواره به عنوان يكي از اولويتهاي سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران مطرح بوده است اين امر در سال 86 با تاسيس معاونت مستقل آفريقا در وزرات امور خارجه و تصميم گيري براي برگزاري اجلاس ايران و افريقا در سه سطح كارشناسان ارشد، وزراي خارجه و روساي جمهور وارد مرحله جديدي شد اين اقدامات كه به دنبال حضور رياست جمهوري در اجلاس سران اتحاديه آفريقا در بانجول پايتخت گامبيا و سخنراني مهم ايشان به عنوان مهمان ويژه در جمع سران آفريقا،صورت گرفت و نيز برقراري رابطه با كشورهاي اريتره و موريتاني و گشايش سفارت غنا در تهران، مشاركت فعال ايران در اجلاسهاي اتحاديه آفريقا به عنوان عضو ناظر و افزايش همكاريها در موضوعات بينالمللي و مجامع بينالمللي و استقبال كشورهاي آفريقايي ار كنفرانسها و نشستهاي تهران از ديگر تحولات مهم رابطه با اين قاره به شمار ميروند.
همچنين با توجه به اهميت و تاثيرگذاري همايش ايران و آفريقا و لزوم تداوم مذاكرات در اين خصوص با سفر هيئتي از دبيرخانه اتحاديه آفريقا به تهران و حضور معاون آفريقاي وزارت خارجه در اجلاس سران آفريقا در شرم الشيخ، جمهوري اسلامي ايران در فهرست شركاي استراتژيك اتحاديه آفريقا قرار گرفت و با توجه به مهيا شدن زمينه براي برگزاري همايش ايران و آفريقا، انتظار ميرود اين اجلاس طي سال آتي برگزار شود.
همچنين در راستاي پيگيري سياستهاي اصولي جمهوري اسلامي ايران براي كمك به حل بحرانهاي منطقهاي و در چاچوب اجراي دستور رئيس جمهور تلاشهاي ميانجيگرانه كشورمان بين چاد و سودان آغاز شد و براي اجراي بيانيه تهران بين وزراي خارجه چاد و سودان، مذاكرات فشردهاي انجام پذيرفت.
سفر آيتالله هاشمي شاهرودي رئيس قوه قضائيه به كشورهاي مغرب و سنگال، سفر حداد عادل رئيس وقت مجلس شوراي اسلامي به سودان، سفر رئيس مجلس جيبوتي به تهران، سفر نخست وزير ليبي به جمهوري اسلامي ايران و سفر داودي معاون اول رئيس جمهوري به ليبي و همچنين ديدار معاون رئيس جمهوري اسلامي ايران از كشور جيبوتي در سال جاري و امضاي 13 سند همكاري دوجانبه با كشورهاي حوزه شمال و غرب آفريقا از ديگر تحولات رابطه با قاره آفريقا طي اين مدت بودهاند.
9- اقدامات اجرايي در امور سياسي بينالمللي:
علاوه بر موضوع هستهاي، حوزه معاونت سياسي بينالمللي وزارت امور خارجه و نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در نيويورك، ژنو، وين، لاهه و ... سال پركاري را پشت سر گذاشتند. تنظيم سفر و برنامهريزي حضور فعال رئيس جمهور در نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد و ديدارهاي مختلف با سران كشورها در نيويورك و حضور در دانشگاه كلمبيا كه بازتاب وسيع جهاني داشت، از جمله اين اقدامات است. علاوه بر آن با تلاش دستگاه ديپلماسي كشور، رئيس جمهور در اجلاس سران سازمان همكاري شانگهاي در بيشكك حضور يافت.
افتتاح مركز منطقهاي كاهش خطرات در ايران با همكاري سازمان ملل متحد، رياست كشورمان بر شوراي مستقل فائو، پيگيري تمهيدات محتوايي و سخنراني رئيس جمهور در اجلاس فائو، برگزاري پانزدهمين اجلاس وزراي امور خارجه جنبش عدم تعهد در تهران، امضاي سند نهايي بررسي بين دورهاي برنامه همكاريهاي كشوري با يونيسف، مشاركت و تعامل فعال با سازمانها، موسسات منطقهاي و بينالمللي در امور پناهندگان، هماهنگي شركت در اجلاس بينالمللي آنكتاد به رياست وزير بازرگاني و عضويت در هيئت هماهنگ كننده برنامه ايدز سازمان ملل گوشهاي از حضور فعال جمهوري اسلامي ايران در مجامع بينالمللي است.
برگزاري دومين اجلاس روساي مجمع مجامع آسيايي در تهران با حضور 32 هيئت از كشورهاي عضو از ديگر اقدامات وزرات امور خارجه در اين مدت ميباشند.
نقش مهم كشورمان در سازمان كنفرانس اسلامي در سال جاري بسيار چشمگير بوده است. در جريان برگزاري اجلاس وزراي خارجه اين سازمان در اسلام آباد، با تلاش همكاران ما، قطعنامههاي پانزدهگانه پيشنهادي جمهوري اسلامي ايران از جمله قطعنامه مربوط به حمايت از فعاليتهاي صلح آميز هستهاي ايران به تصويب رسيد و همچنين به پيشنهاد كشورمان در جريان اجلاس وزراي امور خارجه سازمان كنفرانس اسلامي در كامپالا، روز 15 مرداد هر سال به عنوان روز حقوق بشر و كرامت انساني تصويب شد.
بخش حقوقي وزارت امور خارجه نيز در سال جاري تلاش وسيعي را براي احقاق حقوق كشورمان در خارج از كشور به عمل آورد. از جمله رفع توقيف از حدود يك ميليارد يورو مربوط به سفارت جمهوري اسلامي ايران و بانكهاي ايران در ايتاليا و صدور حكم ديوانعالي ايتاليا در تيرماه سالجاري مبني بر لغو حكم شناسايي و اجراي احكام دادگاههاي آمريكا در ايتاليا و پيگيري رد اتهامات ناروا به اتباع جمهوري اسلامي ايران در موضوع آميا از بخشهايي است كه اداره كل حقوقي وزارت خارجه فعالانه آنها را دنبال كرد.
در زمينه حقوق بشر نيز وزارت امور خارجه در اين مدت اقدامات اجرايي خوبي را به عمل آورده است. تشكيل مجموع مشورتي مفهوم سازي حقوق بشر در وزارت امور خارجه يكي از اقدامات پايه بوده است كه توانست امكان توسعه مباحث كاربردي علمي را براي ما فراهم سازد.
برگزاري 4 نشست مشورتي، تصويب قطعنامه تاثيرات و تبعات منفي تحريمهاي مالي و اقتصادي بر ميزان برخورداري كامل مردم تحت تحريم از حقوق بشر و مشاركت در اجلاس هفتم، هشتم و نهم شوراي حقوق بشر، مشاركت فعال در تهيه سند بازنگري دوربان و قراردادن بيش از 5 پاراگراف از نقطه نظرات كشورمان در سند نهايي آن، مشاركت محتوايي جمهوري اسلامي ايران در روند تدوين قطعنامههاي حقوق بشري در كميته سوم مجمع عمومي و شوراي حقوق بشر سازمان ملل با ارائه سه قطعنامه ابتكاري تحت عناوين «ارتقاء همكاري بينالمللي در زمينه حقوق بشر»، «اقدامات زورمدارانه يكجانبه و حقوق بشر» و «حقوق بشر و تنوع فرهنگي» در سال جاري صورت گرفت.
يكي از قابل توجهترين اقدامات در زمينه حقوق بشر، برگزاري اجلاس وزراي خارجه نهضت عدم تعهد در خصوص تنوع فرهنگي و حقوق بشر در تهران با حضور بيش از 80 وزير امور خارجه و وزير فرهنگ كشورهاي عضو جنبش بود كه در اين اجلاس، تاسيس «مركز حقوق بشر و تنوع فرهنگي» در ايران توسط كشورهاي مذكور مورد تصويب قرار گرفت.
با توجه به رويكرد فعال دولت نهم در عرصه سياست خارجي، با مطالعه و بررسي كامل روي كاستيها، نارساييها و موارد عديده نقض حقوق بشر در آمريكا و كانادا كه اتفاقاً از جمله كشورهاي مدعي حقوق بشر عليه جمهوري اسلامي ايران هستند، سه كتاب «نقض حقوق بشر در آمريكا»، «وضعيت حقوق بشر در انگليس» و «نقض حقوق بشر در كانادا» به زبان انگليسي به رشته تحرير درآمد.
وزارت خارجه همچنين در راستاي شفاف سازي، رفع ابهامات و تبادل تجربه، چهارمين گفتگوهاي دوجانبه حقوق بشري را با نمايندگان ژاپن برگزار كرد. خوشبختانه با تلاش همكاران حوزه معاونت امور بينالملل، نام ايران از دستور كار رويه محرمانه 1503 شوراي حقوق بشر سازمان ملل متحد خارج شد.
در زمينه حفاظت از محيط زيست ، اصلاح پروتكل الحاقي كنوانسيون كويت (حفاظت از محيط زيست خليج فارس و درياي عمان) و كنوانسيون تهران ( حفاظت از محيط زيست درياي خزر ) انجام گرفته است و نيز تعريف تعدادي از پروژههاي زيست محيطي از جمله «ايمن زيستن» در شوراي جهاني GEF جهت اجرا در سطح ملي و همچنين انتقال پست رياست كميته فرعي حقوقي استفاده صلحآميز از فضاي ماوراي جو به سازمان فضايي ايران از ديگر اقدامات صورت گرفته در اين زمينه بودهاند.
10- همكاريهاي اقتصادي:
طي سال 1386 تعداد 18 جلسه ستاد هماهنگي روابط خارجي در وزارت امور خارجه برگزار شد كه مباحث مهمي چون نحوه كاهش اثرات تحريم، كميسيونهاي مشترك، همكاريهاي بانكي و ... در اين جلسات مورد تصميم گيري واقع شدند. با تلاشهاي حوزه معاونت اقتصادي، رياست ايران بر گروه 15 در سطح سران، رياست بر كار گروه آب گروه 15 و كار گروه توسعه روستايي گروه 15، رياست بر اتحاديه همكاريهاي منطقهاي كشورهاي حاشيه اقيانوس هند و فعال سازي و افزايش مشاركت اعضاء، ايجاد مركز علوم و انتقال فناوري اتحاديه اقيانوس هند در ايران طي اين مدت محقق شد.
دستگاه ديپلماسي كشور همچنين توانسته است دو موافقتنامه «ترجيحات تعرفهاي» و «تسهيلات صدور رواديد» بين كشورهاي گروه 8 به امضاء برساند. رايزني جهت تعيين رئيس گروه كاري الحاق ايران به سازمان تجارت جهاني و پيگيري اصلاح و تصويب نسخه نهايي رژيم تجارت خارجي كشور جهت ارائه آن به WTO، تهيه برنامه اقدام براساس بيانيه پاياني شوراي اجرايي مجمع پارلماني آسيايي مبني بر تشكيل بازار يكپارچه انرژي آسيايي، تهيه سند ساز و كار همكاري اقتصادي در آسيا براي ارائه به مجمع پارلماني آسيايي در تهران و ارائه طرح توجيهي تاسيس كميته ديپلماسي انرژي با محوريت وزارت امورخارجه در چارچوب شوراي راهبردي انرژي به رئيس جمهور، تهيه پيش نويس موافقتنامه تجارت آزاد با شوراي همكاري خليج فارس پيرو پيشنهاد رئيس جمهور در سفر به قطر و برگزاري نشستهاي مقدماتي با حضور معاون اول رئيس جمهور در خصوص روابط اقتصادي با آفريقا و آمريكاي لاتين، از ديگر اقدامات قابل توجه بوده است.
امضاي قرارداد نهايي توسعه پارس جنوبي با مالزي به ارزش 16 ميليارد دلار، 11 مورد موافقتنامه اقتصادي و حمل و نقل و سازماندهي، هدايت و برنامه ريزي بيش از 130 مورد هيئت سرمايهگذاري در قالب 104 طرح با ارزش 857/11 ميليارد دلار سرمايه گذاري طي سال 86 و تعداد 52 طرح با حجم سرمايه گذاري 660 ميليون دلار در نيمه نخست 87 و نيز امضا يادداشت تفاهم كميته مشترك سرمايه گذاري با 6 كشور از جمله اقدامات دستگاه ديپلماسي كشور در راستاي جذب سرمايه گذاري خارجي بوده است.
اتخاذ اقدامات لازم در زمينه بانكي و مقابله با تحريمها، تشكيل كار گروه ويژه حل مشكلات مالي – بانكي وزارتخانهها و بخشهاي خصوصي، برنامه ريزي جهت افتتاح شعب بانكهاي كشور در 20 كشور و ايجاد صندوق مشترك با 5 كشور، پيگيري تاسيس شعب بانكهاي خارجي در ايران، اتخاذ اقداماتي براي مبارزه با پولشويي، تاسيس بانك مشترك با ونزوئلا با سرمايه يك ميليارد دلار و تاسيس صندوق مشترك سرمايه گذاري دو كشور با سرمايه يك ميليارد دلار از جمله موارد قابل ذكر در اين خصوص ميباشند.
در ارتباط با برگزاري كميسيونهاي مشترك اقتصادي طي سال گذشته ميتوان به هماهنگي برگزاري 33 اجلاس كميسيون مشترك اقتصادي دوجانبه و برگزاري 6 اجلاس كميسيون مشترك اقتصادي توسط وزارت امور خارجه و نيز 6 كميسيون مشترك طي نيمه نخست 87، برپايي 4 جلسه ستاد هماهنگي روابط اقتصادي در راستاي سازماندهي كميسيونهاي مشترك و تشكيل كارگروه بررسي عملكرد و مشكلات كميسيونهاي مشترك و پيگيري اجرايي ساختن مصوبات آنها و نيز تكميل بانكهاي اطلاعاتي در خصوص بيش از 72 پروژه اشاره كرد.
در زمينه همكاري متقابل در برگزاري نمايشگاهها و همايشهاي اقتصادي، برگزاري بيش از 40 مورد «همايش فرصتهاي سرمايه گذاري و تجاري در ايران» در كشورهاي مختلف و بسترسازي لازم جهت برگزاري بيش از 50 مورد نمايشگاه صنعتي و تجاري ايران در خارج از كشور ، برگزاري اولين نشست همكاريهاي اقتصادي با بوليوي و امضا سند همكاري صدور خدمات فني و مهندسي و نيز مشاركت و همكاري در برگزاري همايشهايي از قبيل «چابهار، ترانزيت و توسعه محور شرق»، «خليج فارس، جاده ابريشم دريايي»، «كلينيك صنعت ايران»، «برترينهاي صنعت گردشگري» و «فرصتهاي سرمايهگذاري در تبريز» قابل ذكر ميباشند.
در ارتباط با انعقاد قراردادهاي صدور خدمات فني و مهندسي، اقداماتي از قبيل پيگيري اعطاي اعتبارات بانكي و يا ايجاد خطوط اعتباري براي كشورهاي مختلف به منظور توسعه صادرات خدمات فني و مهندسي با گشايش 47 خط اعتباري و هماهنگي انعقاد 077/2 ميليارد دلار قرارداد صدور خدمات فني و مهندسي، انجام شده است.
در خصوص انرژي، پس از تشكيل شوراي راهبردي انرژي، مطالعات زيادي در خصوص نحوه مشاركت كشورهاي مختلف در پروژههاي انرژي كشور از جمله مشاركت ژاپن، هند و پاكستان، چين و مالزي و ساير كشورها مورد توجه قرار گرفت و با بيش از 50 كشور توافق صورت گرفت. در مورد همكاري در قالب اوپك نيز با پيگيري وزارت امور خارجه، احمدينژاد در اجلاس سران اوپك فعالانه حضور يافت.
برگزاري اجلاس وزيران اوپك در اصفهان به رياست وزير امور خارجه، مشاركت در تدوين اساسنامه مجمع كشورهاي صادركننده گاز و راهبرد پيگيري تشكيل اوپك گازي، تهيه پيش نويس منشور انرژي آسيايي و ارائه آن به دبيرخانه مجمع پارلمانهاي آسيايي، از ديگر اقدامات دستگاه ديپلماسي كشور در زمينه همكاريهاي اقتصادي در اين برهه ميباشند.
در رابطه با سازمان همكاريهاي اكو كه دبيرخانه آن در تهران مستقر است، نيز فعاليتهايي مانند تاسيس اتحاديه منطقهاي كتابخانههاي ملي اكو، تاسيس اتحاديه صنعت نشر و چاپ اكو، تاسيس مركز هواشناسي و مبازه با بلاياي طبيعي منطقه اكو در مشهد، تاسيس موسسه استانداردسازي منطقهاي اكو (ريسكام)، تاسيس صندوق توسعه گردشگري، تاسيس مركز منطقهاي نانو تكنولوژي اكو در ايران، پروژه ايجاد پايگاه دادههاي معدني اكو، تهيه گزارش مقدماتي پروژه ارتباط شبكه برق اكو و تعيين مراجع ملي ايران جهت اجراي پروژه اتصال شبكه برق اكو، صندوق حمايت از فعاليتهاي فرهنگي و اختصاص مبلغ دو ميليون دلار به اين صندوق و همچنين صندوق حمايت از اجراي موافقتنامه چارچوب همكاريهاي ترانزيتي (TTFA) صورت گرفت.
علاوه بر موارد فوق، اولين اجلاس روساي مركز آماري كشورهاي عضو و اولين اجلاس روساي بانكهاي مركزي اكو با همت ايران برگزار شد. از ديگر فعاليتهاي ديگر، تصويب تاسيس كميسيون دائمي منطقهاي دامپزشكي و ايجاد شبكه دارويي در منطقه اكو بوده است.
11- مطالعاتي و پژوهشي:
در حوزه معاونت آموزش و پژوهش، ايجاد شوراي راهبردي سياست خارجي به منظور تدوين راهبردها و سياستهاي اصولي دولت يكي از اقدامات اساسي بود. در همين راستا همچنين سمينارها و گردهماييهاي مختلف با حضور انديشمندان و صاحبنظران امور سياسي در دفتر مطالعات سياسي و بين المللي برگزار شد كه از جمله آنها ميتوان به برگزاري دو ميزگرد بينالمللي تبيين هستهاي، برگزاري پانزدهمين همايش بينالمللي آسياي مركزي و قفقاز تحت عنوان «گسترش ناتو به اوراسيا؛ ابعاد و پيامدها»، برگزاري هفدهمين و هجدهمين همايش بينالمللي خليج فارس، برگزاري اولين و دومين همايش بين المللي «امام خميني و سياست خارجي»، برگزاري سمينار آمريكاي لاتين و كارگاه مسائل اين قاره و همچنين دهها ميزگرد دوجانبه و چندجانبه در داخل و خارج كشور و حدود 15 پروژه مشترك مطالعاتي با ساير مركز مطالعاتي دنيا اشاره كرد.
در بخش انتشاراتي و آموزشي نيز برنامههاي خوبي تدوين شد كه از جمله آنها ميتوان، انتشار بيش از 300 عنوان كتاب، شركت در بيش از بيست نمايشگاه كتاب، انتشار فصلنامههاي سياست خارجي به زبانهاي انگليسي، عربي و روسي، كتاب سبز كشورها و ماهنامه رويدادها و تحليلها، برگزاري دوره آموزش ديپلماتيك ويژه كشورهاي خارجي، برگزاري كارگاههاي مختلف آموزشي، تصويب دوره جديد تربيت ديپلمات در دانشكده روابط بينالملل در سطح كارشناسي ارشد و دكترا و همچنين راهاندازي دوره كارشناسي ارشد مطالعات ايران براي متقاضيان خارج از كشور را ذكر كرد.
همچنين طي اين مدت سازمان ايراني مجامع بينالمللي در برگزاري بيش از 477 گردهمايي اعم از سمينارهاي ملي و منطقهاي ، كارگاه آموزشي، دورههاي آموزشي و...مشاركت فعال داشته است
12- رسانهاي و فرهنگي:
يكي از اهداف و برنامههاي دولت نهم، پاسخگويي و حضور فعال در صحنه اطلاع رساني به مردم و موضع گيري سريع در مقابل تحولات مهم منطقهاي و بينالمللي است كه حوزه سخنگويي و اداره كل اطلاعات و مطبوعات وزارت امور خارجه از طريق برگزاري حدود 50 كنفرانس هفتگي، تهيه 250 بيانيه سخنگويي، انجام بيش از 150 مصاحبه اختصاصي توسط مسئولان ارشد وزارت امور خارجه، اطلاع رساني لازم را انجام دهد.
دستگاه ديپلماسي كشور همچنين با بذل توجه به موضوع ديپلماسي عمومي، اعزام چندين هيئت رسانهاي به خارج از كشور و متقابلا دعوت از چندين هيئت رسانهاي خارجي، صدور بيش از 1500 رواديد مطبوعاتي براي خبرنگاران خارجي با همكاري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، تعداد 1175 مورد مصاحبه، صدور بيانيه و درج مقاله در رسانههاي خارجي، اعزام خبرنگاران داخلي در قالب 7 گروه به كشورهاي مختلف به منظور افزايش تعاملات رسانهاي، هماهنگي براي انجام دهها مصاحبه خبرنگاران رسانههاي طراز اول دنيا با رئيس جمهور و ساير مقامات عاليرتبه كشور را به انجام رسانيد و در اين زمينه سال پركاري را پشت سر گذاشت.
همچنين توسعه دفاتر رسانههاي داخلي در خارج از كشور، ارائه مقالات به نشريات داخلي و خارجي، همكاري در تهيه و تدوين برنامههاي تلويزيوني و ... بخشي از فعاليت ديگر حوزه رسانهاي وزارت امور خارجه بوده است.
راه اندازي و توسعه پايگاه اينترنتي وزارت امور خارجه و تغذيه نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه توانسته است پاسخگوي بسياري از نيازهاي مخاطبان داخلي و خارجي بوده و اطلاعات كافي درباره اخبار و مواضع سياست خارجي كشور را در اختيار آنها قرار دهد.
در زمينه فرهنگي، پيگيري و هماهنگي براي شركت در 80 نمايشگاه گردشگري، برگزاري نمايشگاه گردشگري ايران در كشورهاي متعدد از جمله تونس، الجزاير، مغرب، برگزاري نخستين همايش توسعه گردشگري در دانمارك، راه اندازي دفتر گردشگري ايران در استانبول و نهادينهسازي همكاريهاي توريستي از طريق امضاي قراردادهاي گردشگري با قزاقستان، روسيه، سريلانكا و ازبكستان، توزيع محصولات فرهنگي مرتبط در 131 نمايندگي، امضا و اجرايي شدن 56 موافقتنامه فرهنگي، علمي، رسانهاي و دانشجويي، هماهنگي و تبادل بيش از 360 هيئت فرهنگي، رسانهاي، ورزشي و تقويت و ارتقاء 16 كرسي زبان فارسي و تاسيس 4 كرسي جديد زبان فارسي در كشورهاي پرتغال، چك، غنا و جمهوري نخجوان، ايجاد انجمن فارسي دانان مالزي و داير كردن دورههاي آموزش زبان فارسي در چند كشور از جمله دانمارك و اسپانيا و 8 دوره آموزشي ويژه ديپلماتهاي خارجي مقيم تهران، بازسازي دانشكده ادبيات فارسي در دانشگاه بغداد، تدوين برنامه جامع دوره كارشناسي زبان فارسي در قزاقستان، دوره آموزش فارسي در دانشگاه داغستان و افتتاح اتاق ايران در دانشكده ملي ازبكستان، برگزاري 740 مورد مراسم و روز ملي در خارج از كشور و انجام بيش از 2500 ملاقات فرهنگي و رسانهاي، تشكيل 72 گروه دوستي پارلماني با كشورهاي مختلف و هماهنگي شركت هيئت پارلماني كشورمان در اجلاس بينالمللي اتحاديه بينالمجالس، تاسيس 5 انجمن دوستي جديد و بسترسازي تشكيل انجمنهاي دوستي با اوكراين، چين، مالزي و قزاقستان و حضور در 104 همايش و نشست فرهنگي، در كارنامه فعاليتهاي فرهنگي دستگاه ديپلماسي كشور قرار دارند.
13- اقدامات اجرايي در بخش كنسولي:
تلاش دستگاه ديپلماسي كشور در سال 1386 توسعه و تسهيل خدمات كنسولي بوده است. تسريع در صدور رواديد و اجراي طرح صدور رواديد گردشگري در دفاتر وزارت امور خارجه در مبادي ورودي كشور، يكي از اقدامالت بارز براي توسعه گردشگري در كشور بوده است. پيگيري مربوط به مشكلات ايرانيان مقيم خارج از كشور و تامين تسهيلات حقوقي براي آنها، همكاري در زمينه تسهيل سفر و اقامت زائران ايراني در كشورهاي عربستان، عراق و سوريه و انجام بيش از 1168000 هزار مورد عمليات سجلي و 1365000 هزار مورد عمليات گذرنامهاي از جمله اقدامات وزارت امور خارجه براي ارائه خدمات مفيد و مؤثر به هموطنان ايراني است.
همچنين با پيگيريهايي كه انجام شد، درج مهر خروجي گذرنامه ايرانيان مقيم خارج كه معمولا مشكلاتي را براي آنها در فرودگاهها و مبادي خروجي كشور ايجاد ميكرد، حذف شد. از سوي ديگر، با استقرار تجهيزات كامپيوتري و ديجيتالي كردن اطلاعات گذرنامهاي، از 130 نمايندگي جمهوري اسلامي ايران، 64 نمايندگي كاملا خودكفا شده و اين امر باعث تسريع در صدور يا تعويض گذرنامه هموطنان ايراني در خارج از كشور شده است.
پيگيري تغيير گذرنامههاي فعلي به گذرنامههاي بيومتريك و فراگير سازي پروژه ويزاي الكترونيكي، تعداد 8480 مورد حل مشكلات مختلف هموطنان در خارج از كشور، آزادي 496 زنداني، تعداد 137920 مورد رفع مشكلات هموطنان در خصوص امور تابعيت، برگزاري 11 مورد همايش ايرانيان خارج از كشور در فرانسه، آلمان، انگلستان، تركيه، آمريكا، ايتاليا، چك، امارات، عربستان و اتريش و 5400 مورد ملاقات كنسولي با دستگاهها و ارگانهاي ذيربط كشورهاي مختلف براي تسهيل امور هموطنان، ارائه طرح تسهيل انتقال دانشجويان ايراني به دانشگاههاي داخل و نهايي ساختن آن، تشكيل انجمن پزشكان و پيراپزشكان ايراني مقيم ايتاليا، تاسيس انجمن پزشكان ايراني مقيم اسكاتلند، از ديگر بخشهاي مربوط به عملكرد دستگاه ديپلماسي كشور طي اين مدت در بخش كنسولي ميباشند.
