بررسي آخرين شرايط امنيتي منطقه در مركز بررسيهاي استراتژيك رياست جمهوري
به گزارش خبرنگار سياست خارجي خبرگزاري فارس، نشست «ايران و تهديدات امنيتي حاضر در منطقه» عصر ديروز يكشنبه با حضور سيد رسول موسوي مديركل دفتر مطالعات سياسي و بين الملل وزارت امور خارجه، پيرمحمد ملازهي كارشناس مسائل شبه قاره هند و حميدرضا دهقاني پوده كارشناس مسائل خاورميانه در محل مركز بررسيهاي استراتژيك رياست جمهوري برگزار شد.
* ايران در منطقه آسياي مركزي حضوري چند لايه داشته است
بنابر اين گزارش مديركل دفتر مطالعات سياسي و بينالملل وزارت امور خارجه در اين نشست با بيان اينكه رابطه ايران با روسيه ميتواند در موقعيت كشورمان در قفقاز نقش موثري داشته باشد، گفت: آنچه كه در داخل روسيه ميگذرد در ابعاد مختلف قابل بررسي بوده و در قالب چالش ميان كانونهاي مختلف قدرت اين كشور نمايان ميشود كه رقابت بين پوتين و مدودف براي اينكه كدام يك ركن برتر قدرت باشد مشاهده ميشود.
وي اضافه كرد: فوت الكسي دوم، رهبر ارتدوكسهاي جهان و بحث جانشيني وي نيز داراي ابعاد گستردهاي است كه در اين ميان كليساي مسكو، استانبول، يونان و گرجستان بر سر اين مسئله رقابت ميكنند.
موسوي بحث گرجستان را به عنوان يكي از مباحث مطرح در قفقاز عنوان و خاطر نشان كرد: آنچه كه در روسيه و قفقاز روي ميدهد قطعا براي ايران مهم است؛ ضمن اينكه قدرت گرفتن نهادها يا اليگاريشيهاي در اختيار پوتين و يا احياي نيروهاي پشتيبان يلتسين در روسيه نيز براي ما مهم است.
وي عقبنشيني نيروهاي غرب در گرجستان را عاملي ديگر در تحولات قفقاز برشمرد كه اين مسئله همزمان با سفر كيسينجر به مسكو داراي معاني مختلفي است.
وي اضافه كرد: اين مسئله تصوراتي را كه وجود داشت مبني بر اينكه آمريكاييها اهدافي را در گرجستان مطرح ميكنند كه ممكن است ايجاد تعارضاتي با روسيه بكند، منتفي ميكند و سازش بيشتر به چشم ميخورد.
اين كارشناس مسائل بينالملل گسترش ناتو و توافق روسيه و آمريكا را موثر بر امنيت ملي كشورمان برشمرد كه در كنار آن رابطه ارمنستان و تركيه و وارد شدن تركيه به فاز جديدي از روابط ديپلماتيك در اين ميان قابل اغماض نيست.
موسوي در ادامه با اشاره به تحولات آسياي مركزي گفت: وجود سازمان شانگهاي نوعي هماهنگي در آسياي مركزي ايجاد كرده لذا فضاي كلي آسياي مركزي تقريبا متعادل است و حضور آمريكا در قرقيزقستان و پايگاه مناس تنها به صورت حضور لجستيكي تعريف شده است.
وي همچنين تحولات خزر را نيز راكد توصيف كرد و تنها منطقه موثر بر امنيت كشورمان را در حوزه همسايگي شمال كشور، منطقه قفقاز برشمرد كه تحركات روسيه در برابر گسترش ناتو از جمله آنهاست.
وي اضافه كرد: اين مسئله داراي آثاري در اوكراين و اروپاي شرقي است اما ايران توانسته حضوري چند لايه در منطقه داشته باشد.
موسوي با اشاره به طرح ايران براي حل بحران قفقاز گفت: طرحهاي ديگر در كنار طرح ايران براي حل مسئله قفقاز مطرح است و نميتوان گفت وقتي ايران طرحي ارائه داد قبول نشد پس حضور ندارد.
به اعتقاد وي، هماكنون روسيه داراي دست بازتري در تحولات قفقاز است و كشورها نيز در لايههاي مختلف كه يكي از اين لايهها ارائه طرح است، حضور دارند.
وي بر موثر بودن ايران در بحث قرهباغ به لحاظ ارتباط با ارمنستان را نيز از جمله ديگر مسائلي عنوان كرد كه باعث نفوذ ايران در منطقه قفقاز شده است.
* آمريكا به دنبال ابقاي محمود عباس در فلسطين است
حميدرضا دهقاني پوده، كارشناس مسائل خاورميانه نيز در اين نشست با اشاره به اتفاقات روي داده در آمريكا و تلقي از اين كشور به عنوان يك بازيگر اصلي، گفت: تغييرات روي داده در سياست آمريكا كه باعث روي كار آمدن اوباما شد در واقع از سال 2006 آغاز شده و به زماني باز ميگردد كه آمريكاييها طرح خاورميانه بزرگ را كنار گذاشتند و به طرح ائتلافهاي سياسي گذشته خود بازگشتند كه در اين ميان عربستان جايگاه خود را مييابد و تغيير در مورد عراق نيز يكي از موضوعات جدي است.
وي اضافه كرد: بحث تغييري كه مطرح ميشود نه تنها مربوط به عملكرد دوران بوش بلكه مربوط به عملكرد دوران كلينتون نيز هست.
به اعتقاد وي، هماكنون آمريكا در فلسطين نيز به دنبال تغييري است تا بتواند انتخاباتي برگزار كند تا محمود عباس پيروز شود و دولت و مجلسي بر سر كار بيايد كه اثري از حماس در آن نباشد و حماس هر چه فرياد بزند به نتيجهاي نرسد.
دهقاني با يادآوري اين نكته كه رژيم صهيونيستي پايگاه نظامي و منطقهاي براي آمريكاست، گفت: تلاش آمريكا در اسرائيل همواره بر اين اساس بوده كه كسي در اين رژيم بر سر كار آيد كه هماهنگ با سياست كاخ سفيد باشد كه امروز در انتخاب بين ليوني و ناتانياهو، ناتانياهو داراي شانس بيشتري در نظرسنجيهاست كه خود دست پرورده آمريكاست.
اين كارشناس مسائل خاورميانه با بيان اينكه در جريان تحولات در منطقه خاورميانه، آمريكا دو كشور ايران و عربستان را مدنظر دارد، اظهار كرد: امروز ديگر نقش مصر تضعيف شده است و پشتيبانيهاي گروههاي حماس و جهاد اسلامي مدنظر قرار دارد.
دهقاني همچنين گفتگوهاي آمريكا با كشورهاي عرب حاشيه خليجفارس درباره بحث هستهاي را نيز معطوف به ايران اتمي بعد از توافق با آن دانست و گفت: دموكراتها در صدد هستند كه با استفاده از روشهايي ما را بيدفاع كنند و امروز به دنبال ائتلاف هستند و ميخواهند ما را بر سر ميز مذاكره بكشانند تا معامله خود را صورت دهند.
وي در پايان تاكيد كرد: درباره ديدگاه اروپا و آمريكا نيز بايد تفاوت قائل شويم و آنها را يكرنگ نبينيم چرا كه امروز اروپا تلاش كرده در فرجه تغيير و تحول رياست جمهوري در آمريكا منافع خود را تامين كند.
* اگر پاكستان روند فعلي را ادامه دهد با خطر فروپاشي مواجه است
پيرمحمد ملازهي كارشناس مسائل شبه قاره نيز در اين نشست با اشاره به مسائل پيش آمده ميان پاكستان و هند، گفت: در اين شرايط بهتر است كه ايران سعي كند طرف هند را داشته باشد چرا كه هند دموكراسي جا افتادهاي است و برخي مشكلات مرزي ما ناشي از پاكستان است و نه هند.
ملازهي درباره تحولات اين منطقه گفت: تحولات اين منطقه حول و هوش مسائل بمبئي، اتهامات وارده به پاكستان و لشكر طيبه قابل ارزيابي است كه مجموعه اين مسائل پاكستان را در يك موقعيت آسيبپذيرتري نسبت به گذشته قرار داده است.
وي ادامه داد: پاكستان از مقطع سال 1971 كه بنگلادش مستقل شد تاكنون چنين شرايطي را شاهد نبوده و امروز گرايش آمريكا در چارچوب تحولات هند و افغانستان به اين مسئله معطوف است و اگر رهبران كنوني پاكستان نتوانند راهحلي پيدا كنند احتمال تجزيه پاكستان وجود دارد.
به گفته وي، امروز همانند سال 1971 حزب مردم در اين كشور حاكم است و ارتش از واگذاري قدرت خودداري ميكند كه در آن زمان هند وارد عرصه شد و بنگلادش را از پاكستان جدا كرد.
ملازهي افزود: آمريكا امروز هماهنگي كاملي با سياستهاي هند دارد و بنابراين پاكستان در مقطع حساس و سرنوشتسازي است و تضادهايي ميان احزاب، بخش سياسي و مذهبي و گروههاي اسلامگرا به شدت در اين كشور افزايش يافته است.
وي با يادآوري اين نكته كه با توجه به تحولات پاكستان، آمريكاييها خود به اين مسئله واقف شدهاند كه پاكستان آينده درخشاني ندارد و بنابراين با دخالت از طريق هند و افغانستان خواهان اين هستند كه گروههاي اسلامي راديكال در اين كشور به قدرت نرسند، خاطرنشان كرد: اين كار بسيار مشكلي است چرا كه پاكستان داراي ارتش قدرتمندي است و نزديكي ميان قوميتها بسيار بالاست، ضمن اينكه پاكستان يك كشور كاملا ورشكسته سياسي نيست.
وي ادامه داد: پاكستان بايد با كمك آمريكا مشكل كشمير را حل كند چرا كه پيوند لشكر طيبه با القاعده و ارتش پاكستان روشن است؛ ضمن اينكه بايد با افغانستان نيز مسئله خط ديوراند را حل كند.
اين كارشناس مسائل شبه قاره هند چرخش مشرف، رئيس جمهور پيشين پاكستان را نوعي عقبنشيني توصيف كرد كه اين مسئله بايد پله پله ادامه يابد.
او اضافه كرد: پاكستان بايد با توجه به اين وضع يك تصميم جدي اتخاذ كند. اينكه رهبر لشكر طيبه يا جيش محمد را دستگير ميكند بايد با اقدامات جديتري همراه باشد چرا كه ميخواهند افكار عمومي را از دست ندهند، ضمن اينكه لشكر طيبه نيز به عنوان يك جهادگر ميخواهد كشمير را از هند جدا و به پاكستان محلق كند.
به اعتقاد وي، بايد پاكستان وحدت ملي و ارضي خود را حفظ كند و اين مسئله براي ايران نيز داراي اهميت است.
ملازهي با اشاره به اقدامات دولت پاكستان در منطقه بلوچستان و در عين حال فعاليت گروه ريگي در اين منطقه با تاكيد بر اينكه قدرت واقعي در بلوچستان در اختيار دولت پاكستان نيست و اگر بخواهد در مورد مبارزه با ريگي به صورت جدي اقدام كند بايد ترديد كرد، يادآور شد: دولت پاكستان نميتواند بساط اين گروه را جمع كند و اراده سياسي نيز بر چنين حركتي نيست؛ بنابراين تلاش ايران بايد بر اين محور باشد كه بحران را رفع كند. ايران ميتواند از روابط خود با هند و پاكستان استفاده كند و دو طرف را به سمت راهحلهاي سياسي بكشاند.
اين كارشناس مسائل بينالملل، هستهاي بودن پاكستان به عنوان تنها كشور هستهاي دنياي اسلام را مورد بحث قرار داد و گفت: در پاكستان اين اراده وجود دارد كه اين فنآوري به كشورهاي اسلامي منتقل شود تا كشورهاي اسلامي ضعيف، قدرتمند شوند اما اگر پاكستان، حركت فعلي را ادامه دهد فرو ميپاشد و يا به دست قدرتهاي راديكال اسلامي ميافتد.
به اعتقاد او، نهادهاي قدرت در پاكستان نيز هماهنگ نيستند چون ارتش در اين كشور قدرت دارد و قدرت اصلي نيز در ارتش در اختيار ISI است.
ملازهي تصريح كرد: اگر طرحهاي آمريكاييها در افغانستان پيش رود و انتخابات جديد برگزار شده و طالبان در كابل وارد انتخابات شوند و حزب مسلمليگ نيز در پاكستان قدرت بگيرد، موضوع تا حدودي تلطيف ميشود ضمن اين كه پذيرش طرح آمريكا در مورد كشمير مشكل اين دو كشور را نيز در مورد اين منطقه حل ميكند.
* ايران در منطقه آسياي مركزي حضوري چند لايه داشته است
بنابر اين گزارش مديركل دفتر مطالعات سياسي و بينالملل وزارت امور خارجه در اين نشست با بيان اينكه رابطه ايران با روسيه ميتواند در موقعيت كشورمان در قفقاز نقش موثري داشته باشد، گفت: آنچه كه در داخل روسيه ميگذرد در ابعاد مختلف قابل بررسي بوده و در قالب چالش ميان كانونهاي مختلف قدرت اين كشور نمايان ميشود كه رقابت بين پوتين و مدودف براي اينكه كدام يك ركن برتر قدرت باشد مشاهده ميشود.
وي اضافه كرد: فوت الكسي دوم، رهبر ارتدوكسهاي جهان و بحث جانشيني وي نيز داراي ابعاد گستردهاي است كه در اين ميان كليساي مسكو، استانبول، يونان و گرجستان بر سر اين مسئله رقابت ميكنند.
موسوي بحث گرجستان را به عنوان يكي از مباحث مطرح در قفقاز عنوان و خاطر نشان كرد: آنچه كه در روسيه و قفقاز روي ميدهد قطعا براي ايران مهم است؛ ضمن اينكه قدرت گرفتن نهادها يا اليگاريشيهاي در اختيار پوتين و يا احياي نيروهاي پشتيبان يلتسين در روسيه نيز براي ما مهم است.
وي عقبنشيني نيروهاي غرب در گرجستان را عاملي ديگر در تحولات قفقاز برشمرد كه اين مسئله همزمان با سفر كيسينجر به مسكو داراي معاني مختلفي است.
وي اضافه كرد: اين مسئله تصوراتي را كه وجود داشت مبني بر اينكه آمريكاييها اهدافي را در گرجستان مطرح ميكنند كه ممكن است ايجاد تعارضاتي با روسيه بكند، منتفي ميكند و سازش بيشتر به چشم ميخورد.
اين كارشناس مسائل بينالملل گسترش ناتو و توافق روسيه و آمريكا را موثر بر امنيت ملي كشورمان برشمرد كه در كنار آن رابطه ارمنستان و تركيه و وارد شدن تركيه به فاز جديدي از روابط ديپلماتيك در اين ميان قابل اغماض نيست.
موسوي در ادامه با اشاره به تحولات آسياي مركزي گفت: وجود سازمان شانگهاي نوعي هماهنگي در آسياي مركزي ايجاد كرده لذا فضاي كلي آسياي مركزي تقريبا متعادل است و حضور آمريكا در قرقيزقستان و پايگاه مناس تنها به صورت حضور لجستيكي تعريف شده است.
وي همچنين تحولات خزر را نيز راكد توصيف كرد و تنها منطقه موثر بر امنيت كشورمان را در حوزه همسايگي شمال كشور، منطقه قفقاز برشمرد كه تحركات روسيه در برابر گسترش ناتو از جمله آنهاست.
وي اضافه كرد: اين مسئله داراي آثاري در اوكراين و اروپاي شرقي است اما ايران توانسته حضوري چند لايه در منطقه داشته باشد.
موسوي با اشاره به طرح ايران براي حل بحران قفقاز گفت: طرحهاي ديگر در كنار طرح ايران براي حل مسئله قفقاز مطرح است و نميتوان گفت وقتي ايران طرحي ارائه داد قبول نشد پس حضور ندارد.
به اعتقاد وي، هماكنون روسيه داراي دست بازتري در تحولات قفقاز است و كشورها نيز در لايههاي مختلف كه يكي از اين لايهها ارائه طرح است، حضور دارند.
وي بر موثر بودن ايران در بحث قرهباغ به لحاظ ارتباط با ارمنستان را نيز از جمله ديگر مسائلي عنوان كرد كه باعث نفوذ ايران در منطقه قفقاز شده است.
* آمريكا به دنبال ابقاي محمود عباس در فلسطين است
حميدرضا دهقاني پوده، كارشناس مسائل خاورميانه نيز در اين نشست با اشاره به اتفاقات روي داده در آمريكا و تلقي از اين كشور به عنوان يك بازيگر اصلي، گفت: تغييرات روي داده در سياست آمريكا كه باعث روي كار آمدن اوباما شد در واقع از سال 2006 آغاز شده و به زماني باز ميگردد كه آمريكاييها طرح خاورميانه بزرگ را كنار گذاشتند و به طرح ائتلافهاي سياسي گذشته خود بازگشتند كه در اين ميان عربستان جايگاه خود را مييابد و تغيير در مورد عراق نيز يكي از موضوعات جدي است.
وي اضافه كرد: بحث تغييري كه مطرح ميشود نه تنها مربوط به عملكرد دوران بوش بلكه مربوط به عملكرد دوران كلينتون نيز هست.
به اعتقاد وي، هماكنون آمريكا در فلسطين نيز به دنبال تغييري است تا بتواند انتخاباتي برگزار كند تا محمود عباس پيروز شود و دولت و مجلسي بر سر كار بيايد كه اثري از حماس در آن نباشد و حماس هر چه فرياد بزند به نتيجهاي نرسد.
دهقاني با يادآوري اين نكته كه رژيم صهيونيستي پايگاه نظامي و منطقهاي براي آمريكاست، گفت: تلاش آمريكا در اسرائيل همواره بر اين اساس بوده كه كسي در اين رژيم بر سر كار آيد كه هماهنگ با سياست كاخ سفيد باشد كه امروز در انتخاب بين ليوني و ناتانياهو، ناتانياهو داراي شانس بيشتري در نظرسنجيهاست كه خود دست پرورده آمريكاست.
اين كارشناس مسائل خاورميانه با بيان اينكه در جريان تحولات در منطقه خاورميانه، آمريكا دو كشور ايران و عربستان را مدنظر دارد، اظهار كرد: امروز ديگر نقش مصر تضعيف شده است و پشتيبانيهاي گروههاي حماس و جهاد اسلامي مدنظر قرار دارد.
دهقاني همچنين گفتگوهاي آمريكا با كشورهاي عرب حاشيه خليجفارس درباره بحث هستهاي را نيز معطوف به ايران اتمي بعد از توافق با آن دانست و گفت: دموكراتها در صدد هستند كه با استفاده از روشهايي ما را بيدفاع كنند و امروز به دنبال ائتلاف هستند و ميخواهند ما را بر سر ميز مذاكره بكشانند تا معامله خود را صورت دهند.
وي در پايان تاكيد كرد: درباره ديدگاه اروپا و آمريكا نيز بايد تفاوت قائل شويم و آنها را يكرنگ نبينيم چرا كه امروز اروپا تلاش كرده در فرجه تغيير و تحول رياست جمهوري در آمريكا منافع خود را تامين كند.
* اگر پاكستان روند فعلي را ادامه دهد با خطر فروپاشي مواجه است
پيرمحمد ملازهي كارشناس مسائل شبه قاره نيز در اين نشست با اشاره به مسائل پيش آمده ميان پاكستان و هند، گفت: در اين شرايط بهتر است كه ايران سعي كند طرف هند را داشته باشد چرا كه هند دموكراسي جا افتادهاي است و برخي مشكلات مرزي ما ناشي از پاكستان است و نه هند.
ملازهي درباره تحولات اين منطقه گفت: تحولات اين منطقه حول و هوش مسائل بمبئي، اتهامات وارده به پاكستان و لشكر طيبه قابل ارزيابي است كه مجموعه اين مسائل پاكستان را در يك موقعيت آسيبپذيرتري نسبت به گذشته قرار داده است.
وي ادامه داد: پاكستان از مقطع سال 1971 كه بنگلادش مستقل شد تاكنون چنين شرايطي را شاهد نبوده و امروز گرايش آمريكا در چارچوب تحولات هند و افغانستان به اين مسئله معطوف است و اگر رهبران كنوني پاكستان نتوانند راهحلي پيدا كنند احتمال تجزيه پاكستان وجود دارد.
به گفته وي، امروز همانند سال 1971 حزب مردم در اين كشور حاكم است و ارتش از واگذاري قدرت خودداري ميكند كه در آن زمان هند وارد عرصه شد و بنگلادش را از پاكستان جدا كرد.
ملازهي افزود: آمريكا امروز هماهنگي كاملي با سياستهاي هند دارد و بنابراين پاكستان در مقطع حساس و سرنوشتسازي است و تضادهايي ميان احزاب، بخش سياسي و مذهبي و گروههاي اسلامگرا به شدت در اين كشور افزايش يافته است.
وي با يادآوري اين نكته كه با توجه به تحولات پاكستان، آمريكاييها خود به اين مسئله واقف شدهاند كه پاكستان آينده درخشاني ندارد و بنابراين با دخالت از طريق هند و افغانستان خواهان اين هستند كه گروههاي اسلامي راديكال در اين كشور به قدرت نرسند، خاطرنشان كرد: اين كار بسيار مشكلي است چرا كه پاكستان داراي ارتش قدرتمندي است و نزديكي ميان قوميتها بسيار بالاست، ضمن اينكه پاكستان يك كشور كاملا ورشكسته سياسي نيست.
وي ادامه داد: پاكستان بايد با كمك آمريكا مشكل كشمير را حل كند چرا كه پيوند لشكر طيبه با القاعده و ارتش پاكستان روشن است؛ ضمن اينكه بايد با افغانستان نيز مسئله خط ديوراند را حل كند.
اين كارشناس مسائل شبه قاره هند چرخش مشرف، رئيس جمهور پيشين پاكستان را نوعي عقبنشيني توصيف كرد كه اين مسئله بايد پله پله ادامه يابد.
او اضافه كرد: پاكستان بايد با توجه به اين وضع يك تصميم جدي اتخاذ كند. اينكه رهبر لشكر طيبه يا جيش محمد را دستگير ميكند بايد با اقدامات جديتري همراه باشد چرا كه ميخواهند افكار عمومي را از دست ندهند، ضمن اينكه لشكر طيبه نيز به عنوان يك جهادگر ميخواهد كشمير را از هند جدا و به پاكستان محلق كند.
به اعتقاد وي، بايد پاكستان وحدت ملي و ارضي خود را حفظ كند و اين مسئله براي ايران نيز داراي اهميت است.
ملازهي با اشاره به اقدامات دولت پاكستان در منطقه بلوچستان و در عين حال فعاليت گروه ريگي در اين منطقه با تاكيد بر اينكه قدرت واقعي در بلوچستان در اختيار دولت پاكستان نيست و اگر بخواهد در مورد مبارزه با ريگي به صورت جدي اقدام كند بايد ترديد كرد، يادآور شد: دولت پاكستان نميتواند بساط اين گروه را جمع كند و اراده سياسي نيز بر چنين حركتي نيست؛ بنابراين تلاش ايران بايد بر اين محور باشد كه بحران را رفع كند. ايران ميتواند از روابط خود با هند و پاكستان استفاده كند و دو طرف را به سمت راهحلهاي سياسي بكشاند.
اين كارشناس مسائل بينالملل، هستهاي بودن پاكستان به عنوان تنها كشور هستهاي دنياي اسلام را مورد بحث قرار داد و گفت: در پاكستان اين اراده وجود دارد كه اين فنآوري به كشورهاي اسلامي منتقل شود تا كشورهاي اسلامي ضعيف، قدرتمند شوند اما اگر پاكستان، حركت فعلي را ادامه دهد فرو ميپاشد و يا به دست قدرتهاي راديكال اسلامي ميافتد.
به اعتقاد او، نهادهاي قدرت در پاكستان نيز هماهنگ نيستند چون ارتش در اين كشور قدرت دارد و قدرت اصلي نيز در ارتش در اختيار ISI است.
ملازهي تصريح كرد: اگر طرحهاي آمريكاييها در افغانستان پيش رود و انتخابات جديد برگزار شده و طالبان در كابل وارد انتخابات شوند و حزب مسلمليگ نيز در پاكستان قدرت بگيرد، موضوع تا حدودي تلطيف ميشود ضمن اين كه پذيرش طرح آمريكا در مورد كشمير مشكل اين دو كشور را نيز در مورد اين منطقه حل ميكند.
+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و هفتم آذر ۱۳۸۷ ساعت 15:17 توسط
|
